Kategoria: Mowa i milczenie

SIŁA PRZEBICIA

Jego „siła przebicia” świadczy o tym, że autor był tylko twórcą obrazowej szaty słownej dla jakiejś fundamentalnej prawdy, którą każdy (przynajmniej w danej zbiorowości) zna, rozumie i respektuje; nawet wówczas, gdy źródło przysłowia nie jest

TYPOWE DOŚWIADCZENIA

Ujawniają się każdemu w trakcie typowych doświadczeń, zwanych „życiem”. Sformułowali je dawno temu nasi przodkowie, bliżsi natury i mniej skłonni do skomplikowanych spekulacji, w postaci krótkich „złotych myśli”. Zawarta w nich wiedza o świecie zasługuje

PRZYTACZANE PRZYSŁOWIA

Przy­słowia są więc przytaczane dzieciom, wiernym, czytelnikom, słu­chaczom w sytuacjach, gdy trzeba sięgnąć po ostateczny punkt odniesienia lub przynajmniej jakiś „zrozumiały’ sam przez się” pewnik, i zwykle spotykają się z aprobatą. Jest to zrozumiałe, gdy zważymy,

W OWYM MECHANIZMIE

Co więcej, w mecha­nizmie owym „ważne” i „realne” są tylko te zjawiska, które wiążą się z naszymi potrzebami i interesami, a także tylko ten aspekt „dziania się”, który trzeba rozszyfrować, by utrzymać się przy życiu.

PROSTOTA I UMYSŁ

Prostota sprawia, że umysł rejestruje „wiedzę” – dające się zastosować praktycznie reguły – bez większego wysiłku i instynktownie uchyla się od kwestii, któ­re prowadzą nie do „wiedzy”, lecz do „jałowych rozważań”.Równie nieskomplikowany jest świat rdzennie

FORMA UCZUĆ

Uczucia są pewną formą ślepych instynktów i najczęściej polegają na przy­wiązaniu do samych siebie („Każda pliszka swój ogonek chwali”), potomstwa („Wronie pisklęta najpiękniejsze”, „Bronić małych jak lwica”), krewnych („Bliższa koszula ciału”) oraz najbliższego oto­czenia (.Wszędzie

POWSZECHNY EGOIZM

Powszechny i niewyzbywalny egoizm sprawia, że wobec bliź­nich bądź odnosimy się obojętnie („Syty głodnego nie zrozumie”, „Cudze cierpienia nie bolą”), bądź też wykorzystujemy ich brutal­nie dla własnego dobra („Człowiek człowiekowi wilkiem”, „Na cudzym grzbiecie lekko”).

NATURA LUDZKA

Nie ma też sensu żalić się komukolwiek — „Nieszczęśliwi nie mają racji”.Choć żyjemy w gromadzie, „każdy sobie rzepkę skrobie”. Gro­mada pełni raczej funkcje temperująco-porządkujące, niż służy realizacji jakichś zbiorowych celów. Poza kręgiem rodzinnym („Tylko ojca

KAPITULACJA PRZED SIŁĄ

Kapituluje tylko przed siłą („Gdy nie ma kota, myszy tańcu­ją , „Jeśli ełicesz pokoju, szykuj wojnę”), toteż mimo istniejących w każdej wspólnocie hamulców, zabezpieczających przed agres- ją i nienasyceniem („Przy kim moc, przy tym prawo”),

ZNAJOMOŚĆ MECHANIZMÓW

Znajomość takich mechanizmów psychologicznych i.społecz­nych, która stanowi podstawę „mądrości życiowej”, przychodzi „sama wraz z wiekiem”. Uczymy się na „błędach”, na „własnej skórze , przy czym istotnych wskazówek dostarczają nam głów­nie doświadczenia negatywne („Mądry Polak po

LUDZKA SKŁONNOŚĆ

Ich głównym, jeśli nie jedynym źródłem („rzeczy” jawią się takimi, jakimi są) jest ludzka skłonność do kamuflażu. Wszyscy pragniemy wyda­wać się sobie i innym lepszymi i mądrzejszymi niż zwykle bywa­my: skrywamy nasze faktyczne intencje, ze

WYKORZYSTANIE MOWY

Wykorzystujemy w tym celu zwłaszcza mowę, która pełni przede wszystkim funkcję deceptywną – pozwala uśpić czujność, okłamać samego siebie, zwieść („Miód na ustach, w sercu zdra­da”), zastąpić działanie potokiem słów („obiecanki-cacankr, „od pięknych słówek nie